Saglık Rehberi

Çocukluk Çağında Obezite

ÇOCUKLARDA OBEZİTE

Son yıllarda gelişmekte olan ülkelerde çocukluk döneminde obezite sıklığının artması kaygı vericidir ve çocukluk çağında görülen şişmanlık, yeniçağın en büyük sağlık sorunlarından biri haline gelmiş durumdadır. Çünkü obezite sağlık ve hayat süresi üzerine olumsuz etkilidir. Ayrıca çocukluk çağında ortaya çıkan obezite erişkin obezitesi için önemli bir risk faktörüdür. Erişkin şişmanların çoğunda obezite başlangıcının çocukluk yaşlarına uzandığı iyi bilinmektedir. Ayrıca çocukluğunda şişman olanlarda kardiyovasküler risk faktörlerinin gelişme ihtimali de fazladır. Yakın zamanlara kadar ülkemizde çocuklardaki şişmanlık üzerinde pek durulmamış ve “şişman çocuk sağlıklı çocuktur” görüşü aileler ve hekimler arasında yaygın kabul edilmiştir. Obezite, teşhis edildiğinde bir hastalık olarak kabul edilmeli, erişkin yaşlarda devamının ve komplikasyonlarının önlenebilmesi için erken dönemde tedaviye başlanmalıdır. Obezite tip 2 diyabet, ortopedik problemler, kardiyovasküler hastalıklar ve kendine güvenmeme, duygusal problemleri ortaya çıkaran psiko-sosyal sonuçlar doğurmanın yanında, depresyonla da sonuçlanabilir. Yetişkinliğe geçişte bu koşulların gerçekleştiği çocuklarda, hem erken ölüm ve hastalık riski hem de toplumdaki sağlık yükü artmaktadır. Şişman çocuklar, normal ağırlığında olan yaşıtlarına göre daha zor nefes alıyor, daha zor hareket ediyor ve kemik yaşları daha hızlı ilerlediğinden dolayı erken dönemde ergenliğe girme riskiyle karşı karşıya kalıyorlar. Çok sayıda çalışmada çocukluk çağı obezitesinin, hem çocukluk döneminde hem de daha ileride erişkin hayatta, sağlık risklerinin artışıyla bağlantılı olduğu gösterilmiştir. Aşırı kilo ve obezite özgüven, vücut imajı ve sosyal hareketliliği de etkileyebilmektedir. Ayrıca çocukluk çağı obezitesi çocukların aile içi, arkadaş arası ilişkilerini ve okul başarılarını da negatif etkilemektedir.
Şişman çocukların nasıl zayıflayacağı da önemli olan bir başka konudur. Çocukluk çağında zayıflama diyeti yapmanın bedeli çocuklar için ağır olmaktadır. Çünkü yanlış uygulamalar çocuğun büyüme ve gelişmesini durdurabiliyor. Şişman çocukların zayıflaması için yapılması gereken bir diyetisyen yardımıyla günlük enerji ve besin ögesi ihtiyaçlarını birebir karşılayacak bir beslenme programının uygulanması ve yaşına, kişiliğine ve zevklerine uygun bir fiziksel aktivite programıyla çocuğun günlük enerji harcamasının arttırılmasıdır. Şişman çocuklar genellikle sosyal sorunlarda yaşadığından ötürü bu çocukların yaşıtlarıyla birlikte olabilecekleri takım sporlarına yönlendirilmeleri sosyal gelişimleri açısından daha olumlu sonuçlar verecektir.
Annelerin şişman bebeklerin daha sağlıklı olduğuna, bebeklerinin az yemesi nedeni ile tavsiye edilenden daha erken yaşta katı gıdalara geçmenin daha iyi olduğuna ve yiyecek ile ödüllendirmenin iyi bir pekiştireç olduğuna inanmaları çocuklar için obezite riski yaratmaktadır. Ebeveynlerin obez olmaları durumunda çocuklarının da obez olma riski artmaktadır. Yeme isteğini arttırıcı reklamlar ve değişik şekillerde yeme modelleri ve mesajları veren programlar da çocukların yeme seçimleri üzerine etki etmektedir.
ÇOCUKLUKTA OBEZİTE RİSKİNİ AZALTMANIN İPUÇLARI
• Yaşamın ilk 6 ayında bebekler yalnız anne sütü ile beslenmeli
• Bebek doyduktan sonra mamayı bitirmek için zorlanmamalı
• Şekerli ve gazlı içecekler yerine su, ayran, süt ve taze sıkılmış meyve suları tüketimine özendirilmeli
• Çocuklara sebze yemekleri, baklagiller ve salata yeme alışkanlığı kazandırılmalı
• Yemeklerin yavaş yavaş ve iyice çiğnenerek yenmesi öğretilmeli, televizyon veya bilgisayar başında atıştırmalardan kaçınılmalıdır.
• Çocuklara kalıplaşmış diyetler vermek yanlıştır. Değişim yapabilecekleri esnek bir program hazırlanmalıdır. Bol su içme alışkanlığı kazandırılmalıdır.
• Servis yapıldıktan sonra servis kabı sofradan kaldırılmalı
• Yemek bitince sofradan kalkılmalı
• Televizyon ve bilgisayar başında geçirilen süre kısıtlanmalı, çocukların ilgisini çekecek basketbol, voleybol gibi aktivitelere yönlendirilmelidir.
• Çocuklar erken yaşlardan itibaren anne ve babalarının beslenme tarzını taklit ettiğinden, ebeveynler olarak iyi örnek olunmalıdır.

Unutmayın ki “ Siz ne iseniz çocuğunuz O olur.” ve küçüklükten başlayacak beslenme eğitimi çocuklarımızın ileride sağlıklı bireyler olmalarını sağlar. Çünkü;
“ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KAZANILMIŞ HER İYİ ALIŞKANLIK, YETİŞKİNLİK DÖNEMİ İÇİN YAPILMIŞ BİR YATIRIMDIR. “